Als doe-het-zelver jeuken je handen waarschijnlijk om aan de slag te gaan met verduurzaming. Je hebt misschien je zonnepanelen al zelf op het dak gelegd of je draait je hand niet om voor een klus in huis. Het idee om zelf je thuisbatterij te plaatsen is dan ook heel logisch. Het bespaart immers installatiekosten en het geeft veel voldoening om je eigen energiesysteem te bouwen. Toch is het belangrijk om even stil te staan bij wat er precies bij komt kijken. Werken met stroom en grote accu’s vraagt om voorzichtigheid. In dit artikel leggen we eerlijk uit wat je wel en niet zelf kunt doen, zodat je een veilige keuze kunt maken die past bij jouw ervaring.
Het snelle antwoord: Ja en Nee
Of je zelf een thuisbatterij kunt installeren, hangt volledig af van het type systeem dat je kiest. Er is namelijk een groot verschil tussen een mobiel systeem en een vaste installatie.
Ja: Kies je voor een zogenaamd ‘Plug & Play’ systeem? Dan is installatie door iedereen te doen, zonder technisch gereedschap.
Nee (of: pas op): Kies je voor een vaste thuisbatterij die gekoppeld wordt aan je meterkast? Dan is specialistische kennis van elektriciteit echt noodzakelijk.
De eenvoud van Plug & Play thuisbatterij (Marstek) installeren
Voor mensen die geen elektricien zijn, maar wel energie willen opslaan, zijn er systemen zoals die van Marstek. Dit noemen we Plug & Play. De naam zegt het al: inpluggen en spelen maar. Deze systemen werken vaak met een stekker die je gewoon in een geaard stopcontact steekt, of ze worden direct met eenvoudige kabels tussen je zonnepanelen en de omvormer op het balkon geplaatst. Omdat je hierbij niet in de meterkast hoeft te zijn en geen kabels hoeft te strippen, is dit 100% veilig om zelf te doen.
Vaste thuisbatterijen kun je niet altijd zelf installeren
De meeste thuisbatterijen (zoals die van Pylontech, GoodWe of Enphase) zijn vaste systemen. Deze worden niet met een stekker aangesloten, maar worden direct bedraad op je stroomnetwerk. Dit betekent dat er kabels getrokken moeten worden van de batterij naar de omvormer en van de omvormer naar de meterkast. Hier komt serieus installatiewerk bij kijken. Je werkt met hoge voltages en grote stromen. Dit is niet te vergelijken met het ophangen van een lampje.
Waarom elektrische kennis nodig is bij installatie van een thuisbatterij
Bij een vaste installatie moet je precies weten hoe een elektrische installatie in elkaar zit. Je moet kennis hebben van de NEN1010 normen (de veiligheidsregels voor laagspanningsinstallaties). Je moet weten hoe je draden veilig aansluit, welke dikte kabels je nodig hebt om oververhitting te voorkomen en hoe je een werkschakelaar plaatst. Als je termen als ‘fase-rotatie’, ‘afzekeren’ of ‘potentiaalvereffening’ niet kent, is het installeren van een vaste batterij waarschijnlijk een brug te ver.
Aanpassingen in de meterkast voor installatie van de thuisbatterij
Het lastigste onderdeel van de installatie bevindt zich in de meterkast. Een vaste thuisbatterij heeft altijd een eigen, beveiligde groep nodig. Dat betekent dat er een installatieautomaat en vaak een aardlekschakelaar bijgeplaatst moet worden. Werken in een groepenkast is risicovol omdat je dicht bij de hoofdaansluiting werkt waar altijd spanning op staat. Een foutje hier kan zorgen voor kortsluiting, brand of levensgevaarlijke schokken. Daarom laten de meeste mensen dit deel over aan een vakman.
Het plaatsen van de energiemeter
Naast de stroomkabels moet er ook ‘communicatie’ aangelegd worden. De batterij moet weten hoeveel stroom er je huis in en uit gaat. Hiervoor moet er een slimme energiemeter (kWh-meter) of spoelen (klemmen) in de meterkast worden geplaatst. Deze moeten op de juiste plek, net na de hoofdschakelaar, worden gemonteerd. Als je deze verkeerd om plaatst, denkt de batterij dat hij moet laden terwijl hij moet ontladen. Dit is precisiewerk waar inzicht voor nodig is.
Verzekering en garantie om rekening mee te houden
Er is nog een belangrijk punt om rekening mee te houden: de papierwinkel. Fabrikanten van thuisbatterijen geven vaak alleen volledige garantie als het systeem is geïnstalleerd door een gecertificeerd installateur of volgens de strikte voorschriften. Als je zelf gaat knutselen en er gaat iets stuk, kan de fabrikant de claim afwijzen. Ook je opstalverzekering (brandverzekering) kan moeilijk doen als blijkt dat een brand is ontstaan door een ondeskundig aangelegde elektrische installatie.
Wanneer een elektricien inschakelen?
Ben je handig, maar geen elektricien? Dan kun je er ook voor kiezen om het voorbereidende werk zelf te doen. Je kunt de batterij ophangen of neerzetten op de gewenste plek (dat is vaak zwaar tilwerk) en eventueel kabelgoten aanleggen. Voor het daadwerkelijke aansluiten van de draden, het werk in de meterkast en het inbedrijfstellen (de software instellen), schakel je dan een elektricien of een technische installateur in. Zo bespaar je op de uren, maar weet je zeker dat de installatie veilig en goedgekeurd is.