Het is voor velen de ultieme droom als het gaat om verduurzamen: de off grid thuisbatterij. De stekker eruit trekken en ‘doei’ zeggen tegen de energieleverancier. Geen stijgende energieprijzen meer, geen netbeheerkosten en volledig onafhankelijk zijn van het stroomnet. Je eigen energie opwekken met zonnepanelen en opslaan in een thuisbatterij, om zo volledig zelfvoorzienend te leven. Het idee van vrijheid en autonomie spreekt enorm aan. Maar is “off-grid” gaan in een land als Nederland, met onze donkere winters, eigenlijk wel haalbaar? En wat heb je daarvoor nodig? In deze blog nemen we je mee in de wereld van losgekoppelde energiesystemen en de praktische realiteit.
Wat is een off grid thuisbatterij?
De term ‘off-grid’ wordt te pas en te onpas gebruikt, maar het betekent letterlijk: los van het net. In de meest zuivere vorm betekent dit dat je fysiek geen aansluiting meer hebt op het openbare elektriciteitsnetwerk van bijvoorbeeld Liander of Enexis. Je hebt je contract opgezegd en de kabel is doorgeknipt of verwijderd. Je bent dan 100% verantwoordelijk voor je eigen stroomvoorziening. Heb je geen stroom opgewekt en is je batterij leeg? Dan gaat het licht uit en stopt de koelkast. Er is geen vangnet meer. Dit is een radicale stap die veel verder gaat dan alleen ‘zoveel mogelijk je eigen stroom gebruiken’.
De uitdaging voor de off grid thuisbatterij: De Nederlandse winter
Technisch gezien is het mogelijk om off-grid te gaan, maar in Nederland lopen we tegen één groot probleem aan: de seizoenen. In de zomer wek je met je zonnepanelen vaak veel meer stroom op dan je nodig hebt. Je batterij zit dan al voor de middag vol. Maar in de winter, en met name in december en januari, is de opbrengst van zonnepanelen soms maar 10% van wat ze in de zomer leveren. Tegelijkertijd verbruik je in de winter juist méér stroom (verlichting, verwarming, binnen leven). Om deze donkere periode te overbruggen, zou je een gigantische batterijcapaciteit nodig hebben die onbetaalbaar is, of je moet je dak en tuin compleet volleggen met panelen om elk straaltje licht te vangen. Voor de meeste huishoudens is 100% off-grid daarom financieel en praktisch nauwelijks haalbaar zonder een lawaaierige dieselgenerator als noodoplossing.
Het alternatief: Eilandbedrijf en Back-up (EPS)
Omdat volledig off-grid gaan zo lastig is, kiezen de meeste klanten van Zonnige Winkel voor een slimme tussenoplossing. Dit noemen we eilandbedrijf of een back-up systeem. Hierbij blijf je wel aangesloten op het stroomnet (voor de zekerheid in de winter), maar installeer je een systeem dat kan werken alsof het off-grid is. Valt de stroom in de wijk uit? Dan schakelt jouw systeem over op de batterij en blijven jouw lampen branden. Dit wordt vaak EPS (Emergency Power Supply) genoemd. Je bent dan zelfvoorzienend zolang de batterij vol is, maar je hebt wel de luxe van het stroomnet als achtervang. Dit biedt de veiligheid van off-grid, zonder de risico’s.
De juiste omvormer is cruciaal bij een off grid thuisbatterij
Wil je een systeem dat kan blijven draaien als het stroomnet wegvalt? Dan heb je een specifieke omvormer nodig. Een standaard zonnepanelen-omvormer schakelt namelijk verplicht uit bij stroomuitval (uit veiligheid).
GoodWe: Ook GoodWe staat bekend om zijn uitstekende back-up functies. Ze kunnen heel snel omschakelen naar batterijstroom (UPS-functie), vaak binnen 10 milliseconden, zodat je computer niet eens uitvalt.
Enphase: Met de nieuwste IQ8 micro-omvormers en IQ Batteries is het zelfs mogelijk om een eigen micro-grid te vormen zonder dat het hoofdnet aanwezig is. Let op: Voor een werkend off-grid/back-up systeem moet de installateur de meterkast wel specifiek op deze manier inrichten.
Solis: Solis blinkt uit in veelzijdigheid en compatibiliteit. Hun hybride omvormers werken samen met uiteenlopende batterijmerken, waardoor je niet vastzit aan één specifiek ecosysteem. Daarnaast beschikken de modellen over een aparte back-up uitgang, waarmee essentiële apparaten bij stroomuitval automatisch van energie worden voorzien.
Thuisbatterijcapaciteit en schaalbaarheid bij off grid
Of je nu volledig off-grid wilt of een back-up systeem bouwt: je hebt opslag nodig. Veel opslag. Een klein batterijtje van 3 kWh is binnen een uur leeg als je het huis erop laat draaien.
Modulair bouwen: Merken als Pylontech en Dyness zijn hier ideaal voor. Je begint bijvoorbeeld met 10 kWh, maar als blijkt dat je in de winter tekortkomt, kun je er eenvoudig modules bijplaatsen in het rack.
Hoog vermogen: Let ook op het ontlaadvermogen. Wil je de waterkoker en de inductieplaat tegelijk gebruiken op je batterijstroom? Dan moet de batterij (en de omvormer) dat vermogen wel kunnen leveren. Een Pylontech US3000 of US5000 kan flink wat vermogen leveren, zeker als je er meerdere koppelt.
Off-grid voor specifieke situaties (Tuinhuis of Camper)
Waar volledig off-grid voor een heel woonhuis lastig is, is het voor kleinere toepassingen juist perfect. Heb je een tuinhuis, een boot of een tiny house waar geen stroomkabel ligt? Dan is een off-grid systeem dé oplossing.
Solis & Pylontech: Voor een serieuze off-grid oplossing is de 1-fase S6 hybride omvormer van Solis een uitstekende keuze. Door deze te combineren met een 10,24 kWh Pylontech Pelio batterij, creëer je een krachtige installatie met voldoende opslagcapaciteit. Hiermee kun je volledig los van het energienet draaien en heb je altijd stroom voor je apparatuur, zonder dat je afhankelijk bent van een vaste aansluiting.
Mag ik de stekker eruit trekken?
Ja, in Nederland is er geen verplichting om aangesloten te zijn op het elektriciteitsnet (aansluitplicht geldt voor de netbeheerder, niet voor jou als afnemer). Je mag je contract opzeggen. Echter, er zijn haken en ogen:
Woningwaarde: Een huis zonder stroomaansluiting is vaak minder waard en lastiger te verkopen. Hypotheekverstrekkers kunnen hier moeilijk over doen.
Bewoonbaarheid: Volgens het Bouwbesluit moet een woning voorzieningen hebben. Als je in de winter in de kou zit omdat je batterij leeg is, kan de gemeente dit zien als een onbewoonbare situatie. Denk dus goed na voordat je de definitieve stap zet om de kabel te verwijderen.